Bị lừa đảo trên mạng xã hội phải làm gì ? Cách lấy lại tiền, thu thập chứng cứ và bảo vệ tài sản
1. Lừa đảo qua mạng – vấn đề pháp lý ngày càng phổ biến
Sự phát triển nhanh chóng của Internet, mạng xã hội và thanh toán trực tuyến giúp cuộc sống thuận tiện hơn nhưng cũng tạo điều kiện cho nhiều hình thức phạm tội mới xuất hiện.
Chỉ với một cuộc gọi, một tin nhắn hoặc một đường link giả mạo, nhiều người có thể bị mất:
- Vài triệu đồng;
- Hàng trăm triệu đồng;
- Thậm chí hàng tỷ đồng.
Các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi như:
- Giả danh công an, viện kiểm sát, tòa án;
- Giả danh nhân viên ngân hàng;
- Lừa đầu tư tài chính;
- Lừa tuyển dụng online;
- Lừa mua bán hàng hóa;
- Chiếm quyền tài khoản mạng xã hội;
- Gửi link chứa mã độc;
- Lừa chuyển tiền để nhận quà, nhận thưởng.
Khi trở thành nạn nhân, nhiều người thường rơi vào tâm lý: Hoảng loạn; Xấu hổ; Không biết báo cho ai; Nghĩ rằng không thể lấy lại tiền.
Tuy nhiên, việc xử lý nhanh chóng và đúng cách có thể giúp tăng khả năng bảo vệ quyền lợi và hỗ trợ cơ quan chức năng điều tra.
2. Bị lừa đảo qua mạng có lấy lại được tiền không ?
Đây là câu hỏi phổ biến nhất.
Câu trả lời là: Có khả năng lấy lại được tiền, nhưng phụ thuộc vào nhiều yếu tố.
Khả năng thu hồi tài sản phụ thuộc vào:
Thời điểm phát hiện và xử lý
Nếu nạn nhân:
- Báo ngân hàng ngay;
- Yêu cầu phong tỏa giao dịch;
- Cung cấp thông tin tài khoản nhận tiền;
thì khả năng ngăn chặn dòng tiền có thể cao hơn.
Khả năng xác định đối tượng
Cơ quan điều tra cần có căn cứ để xác định:
- Người thực hiện hành vi;
- Tài khoản nhận tiền;
- Dòng tiền chuyển đi;
- Thiết bị, dữ liệu điện tử liên quan.
Chứng cứ mà nạn nhân cung cấp
Càng nhiều chứng cứ hợp pháp, việc điều tra càng thuận lợi.
3. Việc đầu tiên cần làm ngay khi bị lừa đảo qua mạng
Bước 1: Bình tĩnh và dừng liên hệ với đối tượng lừa đảo
Không tiếp tục:
- Chuyển thêm tiền;
- Cung cấp mã OTP;
- Gửi ảnh CCCD;
- Gửi thông tin ngân hàng.
Nhiều trường hợp nạn nhân tiếp tục bị lừa lần thứ hai vì tin lời đối tượng "hỗ trợ lấy lại tiền".
Bước 2: Liên hệ ngay với ngân hàng
Nếu đã chuyển khoản:
Cần liên hệ ngân hàng để:
- Thông báo giao dịch nghi ngờ gian lận;
- Yêu cầu hỗ trợ kiểm tra;
- Đề nghị phối hợp xử lý.
Cần chuẩn bị:
- Thời gian chuyển tiền;
- Số tiền;
- Số tài khoản nhận;
- Nội dung giao dịch.
Bước 3: Lưu giữ toàn bộ chứng cứ
Không xóa:
- Tin nhắn;
- Email;
- Lịch sử cuộc gọi;
- Hình ảnh giao dịch;
- Nội dung trao đổi;
- Link website;
- Tài khoản mạng xã hội.
Các dữ liệu điện tử này có thể trở thành chứng cứ quan trọng trong quá trình giải quyết.
4. Thu thập chứng cứ khi bị lừa đảo online như thế nào ?
4.1. Chứng cứ về người lừa đảo
Bao gồm:
- Số điện thoại;
- Tài khoản Facebook/Zalo;
- Email;
- Tài khoản Telegram;
- Tài khoản ngân hàng.
4.2. Chứng cứ về giao dịch
Cần lưu giữ:
- Sao kê ngân hàng;
- Biên lai chuyển tiền;
- Nội dung chuyển khoản;
- Thông tin người nhận.
4.3. Chứng cứ điện tử
Bao gồm:
- Ảnh chụp màn hình;
- Video màn hình;
- File ghi âm;
- Email;
- Đường dẫn website.
Lưu ý: Không nên chỉnh sửa nội dung vì có thể ảnh hưởng đến giá trị chứng minh.
5. Bị lừa đảo qua mạng có thể tố giác ở đâu ?
Người bị hại có thể:
- Trình báo tại cơ quan công an gần nhất;
- Gửi đơn tố giác tội phạm;
- Cung cấp tài liệu, chứng cứ liên quan.
Hồ sơ nên bao gồm:
- Đơn trình báo;
- CCCD;
- Chứng cứ giao dịch;
- Nội dung trao đổi với đối tượng;
- Thông tin tài khoản nhận tiền.
6. Người lừa đảo qua mạng có thể bị xử lý như thế nào ?
Tùy tính chất, mức độ và hậu quả gây ra, người thực hiện hành vi lừa đảo có thể bị:
- Xử phạt hành chính;
- Truy cứu trách nhiệm hình sự;
- Buộc hoàn trả tài sản chiếm đoạt;
- Bồi thường thiệt hại.
Trong nhiều trường hợp, hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản có thể bị xem xét về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định của pháp luật hình sự.
7. Những thủ đoạn lừa đảo online phổ biến hiện nay
7.1. Giả danh công an, tòa án, viện kiểm sát
Đối tượng thường:
- Gọi điện;
- Đe dọa liên quan đến vụ án;
- Yêu cầu chuyển tiền để "xác minh".
Đây là thủ đoạn rất phổ biến.
7.2. Giả danh ngân hàng
Kẻ gian thường yêu cầu:
- Cung cấp mã OTP;
- Truy cập đường link giả;
- Cài ứng dụng lạ.
Mục đích:
Chiếm quyền truy cập tài khoản.
7.3. Lừa đầu tư lợi nhuận cao
Dấu hiệu:
- Cam kết lợi nhuận bất thường;
- Yêu cầu nạp tiền liên tục;
- Không cho rút tiền.
7.4. Lừa tình cảm qua mạng
Đối tượng xây dựng quan hệ tình cảm rồi:
- Vay tiền;
- Nhờ đầu tư;
- Nhờ hỗ trợ tài chính.
8. Pháp luật mới về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn trên không gian mạng
Trong các vụ lừa đảo trực tuyến, thông tin cá nhân thường bị khai thác như:
- Họ tên;
- Số điện thoại;
- CCCD;
- Địa chỉ;
- Thông tin tài khoản.
Việc bảo vệ dữ liệu cá nhân hiện được điều chỉnh bởi Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân, trong đó đặt ra các nguyên tắc về xử lý, bảo vệ và sử dụng dữ liệu cá nhân đúng mục đích.
Ngoài ra, từ ngày 01/07/2026, Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 có hiệu lực, tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo vệ an ninh mạng, phòng ngừa và xử lý hành vi vi phạm trên môi trường số.
Điều này cho thấy: Người dân cần chủ động bảo vệ thông tin cá nhân, đồng thời nâng cao cảnh giác khi giao dịch trực tuyến.
9. Có nên thuê luật sư khi bị lừa đảo qua mạng ?
Trong các vụ việc:
- Số tiền bị mất lớn;
- Có nhiều giao dịch phức tạp;
- Liên quan nhiều tài khoản;
- Cần yêu cầu bồi thường;
việc có luật sư hỗ trợ có thể giúp:
Hướng dẫn thu thập chứng cứ đúng cách
Tránh tình trạng:
- Thiếu tài liệu;
- Chứng cứ không hợp lệ;
- Khó chứng minh hành vi phạm tội.
Hỗ trợ soạn đơn tố giác
Luật sư có thể giúp:
- Trình bày sự việc rõ ràng;
- Xác định dấu hiệu pháp lý;
- Đề xuất yêu cầu xử lý.
Bảo vệ quyền lợi trong quá trình tố tụng
Luật sư có thể tham gia:
- Làm việc với cơ quan điều tra;
- Bảo vệ quyền lợi người bị hại;
- Yêu cầu bồi thường.
10. Câu hỏi thường gặp về lừa đảo qua mạng
Chuyển tiền cho kẻ lừa đảo rồi có báo công an được không ?
Có. Người bị hại có quyền trình báo, tố giác hành vi có dấu hiệu phạm tội.
Bị lừa vài triệu đồng có được xử lý không ?
Có thể được tiếp nhận giải quyết. Việc xử lý phụ thuộc vào tính chất vụ việc và các yếu tố pháp lý liên quan.
Có nên thuê dịch vụ lấy lại tiền bị lừa trên mạng ?
Cần thận trọng. Nhiều đối tượng tiếp tục lợi dụng tâm lý muốn lấy lại tiền để thực hiện hành vi lừa đảo lần hai.
Xóa tin nhắn với kẻ lừa đảo có ảnh hưởng không ?
Có thể ảnh hưởng vì làm mất nguồn chứng cứ quan trọng.
Kết luận
Lừa đảo qua mạng là một trong những dạng vi phạm pháp luật phổ biến trong thời đại số. Khi bị mất tiền, điều quan trọng nhất là:
- Xử lý càng sớm càng tốt;
- Liên hệ ngân hàng;
- Bảo quản chứng cứ;
- Trình báo cơ quan có thẩm quyền;
- Không tiếp tục tin vào các lời hứa "lấy lại tiền nhanh chóng".
Việc hiểu rõ quyền lợi pháp lý và có sự hỗ trợ chuyên môn sẽ giúp nạn nhân tăng khả năng bảo vệ tài sản của mình.
Bạn hoặc người thân đang bị lừa đảo qua mạng, mất tiền khi giao dịch online hoặc cần hỗ trợ pháp lý ? Hãy kết nối với luật sư chuyên về hình sự, công nghệ cao trên LawConnect365.vn để được tư vấn và bảo vệ quyền lợi kịp thời.
Tác giả bài viết: admin@lawconnect365.vn
0 Bình luận